Tagbanua stam

De leden van de Tagbanua stam, ook wel bekend als de Tagbanwa, behoren tot de oudste inwoners van het eiland Palawan en de eilanden eromheen. Onderzoekers hebben aangetoond dat de Tagbanua mensen mogelijk afstammelingen zijn van de Tabon mensen, die duizenden jaren geleden in de Tabon grot leefden. De Tagbanuas bevolken voornamelijk de noordelijke gebieden en het centrale deel van Palawan. Het aantal Tagbanua stamleden loopt de laatste jaren drastisch terug. De gemeenschap bestond in 1987 nog uit 129.691 leden, maar telt tegenwoordig nog rond de tienduizend. Een vijfde deel daarvan woont in de Calamian archipel.

Inhoudsopgave

  • De geschiedenis van de Tagbanua stam
  • De cultuur van de Tagbanua stam

De geschiedenis van de Tagbanua stam

De geschiedenis van de Tagbanuas is onder te verdelen in verschillende perioden. Doordat de Tagbanua geen geschreven geschiedenis hebben, weten we dit voornamelijk via geschriften uit andere culturen. Over de beginperiode van de Tagbanuas is weinig bekend. Ze worden voor het eerst genoemd door handelaren uit Indonesië. Hier maken de Tagbanuas kennis met het hindoeïsme. De periode daarna beschrijft een handelsrelatie met het sultanaat van Brunei. Ook maken de Tagbanuas kennis met de moslims uit Sulu en Mindanao. Hiertoe behoorden ook de piraten die de Suluzee onveilig maakten. Vooral de oostkust van Palawan kreeg te maken met strooptochten van deze piraten wat ervoor zorgde dat de mensen van de kust wegtrokken.

Met het aanbreken van de Spaanse periode zijn we meer te weten gekomen over de Tagbanua. Toen de Spaanse ontdekkingsreiziger Magellan op Palawan aankwam heeft Antonio Pigafetta, een geschiedschrijver aan boord van het schip, de Tagbanua beschreven in een van zijn boeken. Daarin wordt beschreven dat de Tagbanuas jagers waren die met behulp van een blaaspijp en dikke pijlen op verschillende dieren jaagden. Ook cultiveerden ze het land en teelden ze gewassen en werd er koperdraad gebruikt om vishaken mee te bevestigen. Verder waren ze bedreven in het vervaardigen van bronzen sieraden, waaronder ringen en kettingen. Ook beschrijft hij dat vriendschappen en overeenkomsten gesloten werden door middel van een bloed verdrag. Hierbij maakten twee personen een snee in de pols en werden de wonden tegen elkaar aangedrukt. Er werden ook hanengevechten gehouden en er werd alcohol gemaakt van rijst (rijstwijn).

In de driehonderd jaar van Spaanse overheersing waren de Spanjaarden in oorlog met de Moslims van Sulu, Mindanao en Noord Borneo. Na de Spaanse periode brak de Amerikaanse periode aan. De Amerikanen begonnen een strafkolonie in Palawan voor Filipijnse tegenstanders van het Amerikaanse bewind. Deze plek kreeg de naam Iwahig. De gevangenen moesten op het land werken. Toen er steeds meer gevangenen naartoe gebracht werden, verdreven deze de Tagbanua omdat er steeds meer land nodig was voor de gevangen. De Amerikanen gaven de Tagbanua een stuk land waar zij op mochten leven. In 1989 kregen de Tagbanua het recht over bijna 22.000 hectare land en zee bij de eilanden rond Coron.

Door de opkomst van het christelijke geloof, de immigratie van mensen uit omringende gebieden en politieke en economische belangen is het aantal Tagbanua inwoners steeds verder teruggelopen.

De cultuur van de Tagbanua stam

Er zijn verschillende vertalingen voor het woord Tagbanua.

  • Er is een vertaling die stelt dat het woord Tagbanua ‘mensen van de wereld’ betekent waarbij banua staat voor de wereld
  • Er is een vertaling die stelt dat het woord Tagbanua ‘mensen uit onze plaats’ betekent waarbij banua staat voor land of plaats
  • Er is een vertaling die stelt dat het woord Tagbanua ‘mensen uit het binnenland’ betekent waarbij banua staat voor platteland of binnenland.

De laatste vertaling zou afkomstig zijn van de latere kolonisten van het eiland Palawan. Doordat deze kolonisten de kustgebieden gingen bevolken, trokken de Tagbanua mensen steeds verder het binnenland in.

De Tagbanuas zijn onderverdeeld in twee subgroepen op basis van geografische ligging.

  • De ‘centraal gelegen’ Tagbanuas
    De ‘centraal gelegen’ Tagbanuas worden ook wel Central Tagbanua genoemd en leven in de oostelijke en westelijke kustgebieden van het eiland Palawan. Met name in gebieden rond Puerto Princesa, Quezon en Aborlan
  • De ‘noordelijk gelegen’ Tagbanuas
    De ‘noordelijk gelegen’ Tagbanuas worden ook wel Calamian Tagbanua genoemd en leven in de Calamian archipel. Met name op Coron eiland en Busuanga eiland tref je de Tagbanua stam aan, maar ook in de gemeente El Nido.

Door de vestiging op verschillende plekken zijn deze twee subgroepen ook cultureel verschillend. De voornaamste reden is dat de Tagbanua uit de Calamian archipel in hun levensonderhoud afhankelijk zijn van de zee.

De Tagbanua

Uiterlijk

De Tagbanua mensen hebben een bruine huidskleur, een slank postuur en hebben steil donker haar. In het verleden hadden zowel de mannen als de vrouwen lang haar en gaven ze hun tanden een zwarte kleur. Ook maakten de Tagbanuas verschillende versieringen van hout zoals oor pluggen, kammen en armbanden. Verder maakten de vrouwen kettingen van kralen en droegen enkelbanden van messing en koper.

Kleding

De traditionele klederdracht van de Tagbanuas werd gemaakt van de bast van een boom. Eerst werd er een boom gekapt waarna de buitenste laag schors verwijderd werd van de boom. Daarna bewerkte men de binnenlaag met een zwaar voorwerp bewerkt totdat de laag los kwam te hangen van de boom. Deze laag werd dan in de zon te drogen gelegd waarna het gebruikt kon worden. De mannen droegen alleen een lendendoek, vaak in combinatie met een tailleband gemaakt van rotan. Vrouwen maakten rokken van schors en wikkelden dit om hun lichaam. Toen er meer contact kwam met andere culturen werd de traditionele kledingdracht aangevuld met kledingstukken uit andere culturen. De vrouwen dragen nu kleding en sieraden met veel kleuren. De mannen daarentegen zie je nog steeds in niet meer dan een g-string werken op het land of vissen op zee. Toch zie je dat de westerse kleding langzaam de traditionele kleding aan het vervangen is.

Ambacht

Een van de traditionele ambachten bij de Tagbanuas is het vervaardigen van manden, waar ze erg bedreven in zijn. De manden, die gebruikt worden voor de oogst, worden versierd met verschillende designs. De manden zijn gemaakt van twee kleuren bamboe wat het design uniek maakt. Ook maken ze manden voor verschillende doeleinden zoals kegelvormige manden en rijstmanden.

Naast manden worden er uit hout prachtige dierenbeelden gemaakt. Vaak wordt hiervoor zwartgeblakerd hout voor gebruikt. De dieren dienen een ceremonieel doel, namelijk contact met geesten in verschillende rituelen. Ook worden er beeldjes gebruikt als speelgoed voor kinderen.

Muziek

De Tagbanua mensen zijn gek op muziek en hebben een breed scala aan muziekinstrumenten ontwikkeld. Deze instrumenten worden voor religieuze doeleinden gebruikt en tijdens sociale bijeenkomsten. Hieronder een opsomming van enkele muziekinstrumenten

  • De aruding is een mondharp.
  • De babarak is een neus fluit.
  • De tipanu is een mond fluit.
  • De tibuldu is een citer gemaakt van bamboe (net zoals de Pagang).
  • De kudlung is een boot fluit.
  • De gimbal is een trommel gemaakt van de huid van een hagedis.
  • De tiring is een bamboestok met verschillende gaten erin waar met een stok op geslagen wordt.
  • De babandil is een soort gong.

Tegenwoordig zijn daar de elektrische gitaar en een ukelele, gemaakt van kokosnoten, aan toegevoegd.

Dans

Naast muziek is dansen ook heel populair. De meeste dansen behoren bij een ritueel. Hieronder staan wat dansen genoemd.

  • De aballado is een traditionele dans, gedanst door mannen.
  • De andardi is een festival dans die tijdens de Pagdiwata gedanst wordt.
  • Bugas-bugasan. De bugas-bugasan dans door iedereen gedanst die het pagdiwata ritueel bijwonen.
  • De kalindapan wordt door een vrouwelijke babaylan gedanst.
  • De runsay is een traditionele dans, uitgevoerd door de mensen wonend bij de kust. Deze rituele dans is een keer per jaar op de vierde dag na volle maan in december en duurt van zonsondergang tot de zon weer opkomt. Dit ritueel vindt plaats bij de Aborlan rivier en heeft tot doel bescherming te vragen tegen epidemieën.
  • De sarungkay is een genezingsdans uitgevoerd door de babaylan.
  • De tugatak wordt net zoals de tarindak gedanst door dorpelingen tijdens een pagdiwata
  • De tamigan wordt door mannelijke strijders gedanst met een zelfgemaakt schild.

Naast deze meer traditionele dansen zijn er ook verschillende dansen die de bewegingen van dieren nabootsen en dansen om je kunnen te laten zien.

Festival

In het zuiden van Palawan, in de gemeente Aborlan, wordt ieder jaar het Pagdiwata festival gehouden. Dit festival vindt plaats in december tijdens volle maan. Dit festival staat in het teken van het tonen van dankbaarheid aan de goden en het vragen van hulp voor de zieken.

Gemeenschap

De Tagbanua gemeenschap heeft drie sociale klassen. De eerste sociale klasse is de bovenklasse. Hieruit worden de leiders gekozen. Deze klasse is erfelijk. De tweede sociale klasse is de middenklasse. Dit zijn de gewone mensen. Hieruit worden de lokale leiders gekozen. De derde sociale klasse bestaat uit mensen die schulden hebben en deze niet kunnen betalen.

Het huwelijk speelt een belangrijke rol binnen de Tagbanua gemeenschap. Huwelijken binnen de Tagbanua gemeenschap worden vaak vooraf geregeld door de ouders. Na het huwelijk gaat het echtpaar bij de ouders van de vrouw wonen of wordt er een nieuw huis in de buurt gebouwd. Kinderen zijn erg belangrijk in het leven van de Tagbanuas.

Polygamie is toegestaan binnen de gemeenschap maar wordt zelden gedaan. Scheidingen komen wel voor maar worden ontmoedigd wanneer het getrouwde stel ook kinderen heeft.

Religie

De Tagbanua hangen een animistisch geloof aan met een complexe mythologie met betrekking tot goden en andere goddelijke wezens. Hieronder staan de vier belangrijkste goden beschreven.

  • Mangindusa
    Mangindusa, ook wel Nagbacaban genoemd, is de oppergod die leeft in Awan-awan. Mangindusa zorgt voor straf wanneer iemand een misdaad pleegt.
  • Polo
    Polo is de god van de zee. Polo is een barmhartige god die geraadpleegd wordt bij ziekte
  • Sedumunadoc
    Sedumunadoc is de god van de aarde. Sedumunadoc wordt geraadpleegd voor een goede oogst
  • Tablacoud
    Tablacoud is de god van de onderwereld

Naast deze vier zijn er ook nog Diwatas die controle hebben over bijvoorbeeld de regen en andere goddelijke wezens zoals de vrouw van Mangindusa en andere belangrijke wezens die hulp kunnen bieden.

De Tagbanua mensen geloven in communicatie tussen de wereld van de levenden en de wereld van de doden. Met behulp van verschillende rituelen en ceremonies communiceren de werelden met elkaar. Aan het hoofd staat de babaylan, de sjamaan die ook de medicijnman is van het dorp.

Er zijn steeds meer Tagbanuas die ook het christelijke geloof zijn gaan aanhangen.

Taal

De Tagbanua mensen hebben hun eigen taal. Binnen die taal heb je drie dialecten, namelijk:

  • Aborian Tagbanua
  • Calamian Tagbanua
  • Central Tagbanua

Naast de Tagbanua taal spreken ze ook Palawano en verschillende andere dialecten. Ook begrijpt een groot deel van de Tagbanua gemeenschap Tagalog, Batak en Cuyonon.

Naast de gesproken taal hebben de Tagbanuas ook een alfabet dat gebaseerd is op het Kawi script afkomstig uit Bali, Java en Sumatra.

Toerisme

De Toeristen die de Calamian archipel bezoeken zullen merken dat niet alle eilanden zomaar toegankelijk zijn. Onder andere Coron eiland is grotendeels privégebied voor de Tagbanua gemeenschap en verboden voor toeristen. Dit is vastgelegd in een “Certificate of Ancesteral Domain Claim”, afgekort CADC. Dit betekent dat meer dan twintigduizend hectare land en zee toebehoren aan de Tagbanua gemeenschap.

Er zijn echter wel georganiseerde excursies te maken naar de Tagbanua gemeenschap om zo een kijkje te nemen in het dagelijks leven van deze mensen.

Werk

Het telen van rijst speelt een belangrijk onderdeel in het dagelijks levensonderhoud. Naast rijst wordt er ook zoete aardappel, mais en cassave geteeld. De zee is ook een belangrijke bron van eten voor de Tagbanua die dichtbij de zee wonen. Ook worden er verschillende producten uit het bos gehaald, waaronder ratten en honing. Deze producten kunnen dan onderling geruild worden of verkocht voor geld.

Een belangrijke inkomstenbron zijn de verschillende met de handgemaakte producten waaronder matten, manden en andere houtproducten.

Manier van leven en de toekomst

De leden van de Tagbanua gemeenschap zijn trots op wie ze zijn en op hun manier van leven. De Tagbanua gemeenschap heeft in de Calamian archipel, rond het eiland Coron een groot stuk gebied gekregen waarop ze volgens de oude cultuur en tradities kunnen blijven leven. Toch zie je dat het een uitdaging zal blijven om dit ook in de toekomst te kunnen blijven behouden.

De Tagbanua gemeenschap kent een complexe sociale hiërarchie met aan het hoofd de Masicampo.

  • Masicampo
    De Masicampo is de leider van de Tagbanua gemeenschap op Palawan. Hij is verantwoordelijk voor het oplossen van onenigheden en het opleggen van de wet. Ook benoemd de Masicampo andere leiders en heeft een belangrijke rol in het traditionele huwelijk. De Masicampo wordt gekozen door ouderen uit de gemeenschap.
  • Maradia et Masicampo
    De Maradia et Masicampo is de assistent van de Masicampo van dezelfde bloedlijn als de Masicampo
  • Maradia et Manialambay
    De Maradia et Manialambay wordt gekozen uit een van de locale leiders en heeft een belangrijke rol tijdens het Lambay ritueel.
  • Maradia
    De Maradia helpt de lokale leiders bij conflicten
  • Pangiran
    De Pangiran doet dienst als een adviseur van de lokale leider
  • Laksamana
    De Laksamana heeft een hoge positie binnen de gemeenschap en heeft een belangrijke rol tijdens de rechtspraak
  • Pangandelan
    De Pangandelan wordt door de Masicampo aangesteld en is verantwoordelijk voor een bepaalde taak
  • Panglima
    Een locale leider die de voorzitter is van andere locale leiders van een bepaald gebied
  • Orangkaya
    De Orangkaya geeft een analyse van de beide partijen tijdens een juridische proces
  • Satya
    De Satya is de secretaris tijdens een rechtszitting
  • Pangarapan
    De Pangarapan is administratief medewerker
  • Parakasa
    De Parakasa heeft de regels en voorschriften scherp tijdens een bijeenkomst.
  • Mudadi
    De Mudadi verkondigd een boodschap. Dit kan een gerucht of nieuws zijn
  • Aguasil
    De Aguasil heeft ongeveer dezelfde rol als de Mudadi en zorgt ook voor rust en orde tijdens een bijeenkomst
  • Saribangsawan
    De Saribangsawan is de rechter en legt de wet op
  • Tumanggong
    De Tumanggong is de persoon die in de politiek over de financiën gaat.
  • Nakib
    De Nakib heeft grote kennis van natuurlijke medicijnen en is het hoofd van de religieuze plechtigheden
  • Sabandar
    De sabandar staat aan het hoofd van alle arbeidskrachten
  • Manlalambay
    De Manlalambay is een persoon met veel kennis van verschillende rituelen
  • Babalyan
    De Babalyan is een priester/ sjamaan/ traditionele geneeskundige
  • Taga
    De Taga is een assistent van de Babalyan