De Cuyunon stam

De Cuyunon stam is een van de stammen op het eiland Palawan. De Cuyunons zien zichzelf als de elite van de oorspronkelijke bevolking van Palawan. De stamleden zijn trots op hun identiteit en hun rijke culturele verleden. De taal van de Cuyunons wordt Cuyunon genoemd. De taal wordt gedomineerd door woorden met slechts één lettergreep. Het is voornamelijk een gesproken taal. De Cuyunons danken hun naam aan het eiland Cuyo, waar ze vandaan komen. Wat het woord ‘Cuyo’ betekent blijft een mysterie. Dit eiland is ongeveer vijftig vierkante kilometer groot en ligt ten noordoosten van Palawan.

Inhoudsopgave

  • De geschiedenis van de Cuyunon stam
  • De cultuur van de Cuyunon stam

De geschiedenis van de Cuyunon stam

De geschiedenis van de Cuyunons gaat ver terug in de tijd. Men vermoedt dat de Cuyunons afstammelingen zijn van de vroegere bewoners uit de gebieden rond Indochina, Zuid-China, Thailand en Maleisië. Algemeen wordt aangenomen dat Palawan vroeger verbonden was met Borneo, waardoor deze mensen over land op Palawan terechtgekomen zijn. De Cuyunons staan onder verschillende namen bekend, waaronder de Taga-Cuyo, de Cuyonon, de Cuyuno en de Cuyunin.

De Cuyunons wonen op noord en midden Palawan, op verschillende eilanden in de Calamian archipel en op de eilanden rond het eiland Cuyo. Cuyo is een archipel met vijfenveertig eilanden waarvan Cuyo eiland het grootste eiland is. Deze archipel ligt midden in de Sulu zee tussen de eilanden Palawan en Panay in.

De Cuyo eilanden worden al een lange tijd bewoond door mensen. Eerst ontdekte de Ati deze eilanden. De Ati is een stam die afstamt van de Negrito’s. Rond twaalfhonderd na Christus kregen de Ati gezelschap van emigranten uit Maleisië. Deze mensen zijn vanuit Maleisië noordelijk getrokken en zijn via de Visayas op de Cuyo eilanden beland. Deze migranten kwamen op Cuyo in contact met Chinese handelaren die het eiland gebruikten om proviand in te slaan voor de reis en voor de handel in vogelnesten. De Chinese kooplui ruilden proviand en vogelnesten tegen porselein en stoffen.

In die tijd stond Cuyo bekend als Dapulo en was het een van de belangrijke handelsposten in de regio. Doordat het een belangrijke handelspost was, kwamen er handelaren van verre om hier hun producten te verhandelen. Zo kwamen de bewoners van Cuyo in contact met veel verschillende volkeren en culturen. Sommige handelaren uit China en India vestigden zich op het eiland en leerden de oorspronkelijke bevolking veel over bijvoorbeeld de scheepvaart. Ook kwamen de oorspronkelijke bewoners in contact met de Moro. De Moro waren rijke moslim handelaren uit Maleisië en Brunei. Ook van deze mensen werd veel geleerd met betrekking tot de scheepvaart en de handel.

Naast het uitwisselen van kennis ontstonden er ook relaties tussen de oorspronkelijke bewoners en de handelaren uit verschillende landen. Hierdoor ontstond er een mix van verschillende unieke culturen. Door deze mix konden de Cuyunon zich ontwikkelen tot een florerende samenleving.

Alles veranderde toen in 1568 de Spanjaarden kwamen en het gebied opeisten. De Spanjaarden brachten het christendom mee naar het eiland. Doordat de Cuyunons al eeuwenlang te maken hadden met andere culturen en dat ze geleerd hadden om zich aan te passen aan nieuwe culturen, lukte het de Cuyunons om zich ook aan de Spaanse cultuur aan te passen. Tijdens de ruim driehonderd jaar van Spaanse overheersing was het eiland Cuyo de thuisbasis van de Spanjaarden. De Spanjaarden bouwden een fort, een haven en een tien meter hoge muur om het te beschermen.

Na de Spaanse overheersing lukte het de Cuyunons goed om op eigen benen te staan. De Cuyunons vestigden zich buiten de Cuyo archipel en kwamen zo op onder andere Palawan te wonen. In tegenstelling tot andere stammen op Palawan, trouwen de Cuyunons niet alleen binnen de eigen stam. Zo ontstond er op Palawan een mix van verschillende stammen die zichzelf de Palaweños noemen. De Cuyunons zien zichzelf als de elite van deze groep.

De cultuur van de Cuyunon stam

De Cuyunons behoren, samen met de Agutayanons en de Molbogs, tot de Palaweños. In tegenstelling tot de meeste stammen op Palawan staan de Cuyunons bekent om hun interculturele huwelijken waaronder op Palawan met de Tagbanuas, de Bataks, en de Palawans. Dit zorgt ervoor dat de Cuyunon stam, met ongeveer 240.000 mensen, een van de grootste etnische bevolkingsgroepen zijn in de provincie Palawan. De Cuyunons worden beschouwd als de elite onder de Palaweños.

Er bestaan vier sub-groepen binnen de Cuyunon stam. Dit zijn:

  • Paraguanen
    Met Paraguanen worden de Cuyunons bedoeld die voornamelijk op het eiland Palawan (Paragua) wonen
  • Poroanen
    Met Poroanen worden de Cuyunons bedoeld die op de verschillende eilanden wonen rond het eiland Palawan
  • Mestiso
    Met Mestiso worden de Cuyunons bedoeld die half Chinees of half Spaans zijn.
  • Lakto
    Met Lakto worden de Cuyunons bedoeld die niet bekeerd zijn door het Katholieke geloof en blijven geloven in het animisme.

Feesten

Feesten zijn belangrijk in de cultuur van de Cuyunons. Er worden veel dingen gevierd, maar de belangrijkste feesten zijn bruiloften, verjaardagen en het vieren van de doop. De Cuyunons houden van dansen en muziek. Ook gaan de Cuyunons vaak naar de kerk. Er is jaarlijks een festival, genaamd Komedy.

Deze mensen zijn sociale en liefde dansen en feesten. Hun functies zijn formeel en gekweekt met meerdere kansen van vriendschappen en verkeringen. Ze houden van het vieren van bruiloften, verjaardagen en doopfeesten. Ze gaan vaak naar de kerk voor de traditionele rituelen en ook de belangrijkste gebeurtenissen. Ze braden een varken om hun dankbaarheid te tonen wanneer hun wensen worden ingewilligd.

Jaarlijks is er een dorpsfeest genaamd Komedy. Het wordt meestal gehouden in de particuliere woningen voor de elite en op het plein voor het publiek. De entree is genoeg om winst te verdienen om drankjes te kopen. Hanengevechten maken de feesten compleet. De maaltijden zijn vaak eenvoudig.

Kunst

De Cuyunons zijn een liefhebber van muziek. Er worden meerdere muziekinstrumenten gebruikt waaronder de batungtung, de palakupakan, de lantoy en de subing. Ook worden er drum en snaarinstrumenten gebruikt als achtergrondmuziek. Veel muziek heeft een religieuze betekenis en je komt er invloeden tegen uit het christendom en de islam. Ook wordt er veel gedanst. De dans is een mix van Spaanse en inheemse invloeden.

Normen en waarden

  • Ang Tanan tepeng
    Iedereen is gelijk. Respecteer kinderen en ouderen en respecteer vooral vrouwen omdat vrouwen kinderen baren.
  • Hindi kaw ma inggit sa ib
    Wees niet jaloers.
  • Hindi magpabugal
    Het gevoel van trots en ego zijn niet goed, het maakt je vanbinnen dood.
  • Hindi magpaliyas sa lai
    Doe niets wat tegen de wet in gaat. Doe je dat wel dan word je vervloekt waardoor je altijd pech hebt of sterft.
  • Hindi mo ikumpara imong sadili sa iba
    Vergelijk jezelf niet met een ander. Wees eervol en waardig.
  • Magdason i tama
    Gehoorzaam de heilige wetten en interpreteer deze weten niet zelf.
  • Mag-geregman
    Laat liefde de leidraad zijn want liefde in je leven is belangrijk.
  • Magpamita sa iba
    Luisteren naar anderen. Drijf niet je eigen mening door, vraag om raad en beschouw wijsheid als een zegen.
  • Magpangabuty y matawhay
    Vrede en kalmte. Uit vrede ontstaat liefde en uit liefde ontstaat vrede
  • Magpakitaw asta mag-taw
    Help mensen die hulp nodig hebben.

Politiek

Een Datu geeft leiding aan de Cuyunon stam. Er zijn verschillende Datus die gekozen worden op basis van onder andere hun probleemoplossend vermogen. Een Datu wordt geraadpleegd wanneer er geschillen zijn tussen mensen onderling en bijvoorbeeld over bezittingen. Momenteel zijn er tien Datus die gezamenlijk de Cuyunon stam besturen. Een Datu ben je vaak voor het leven maar deze titel draag je niet over op je kinderen.

Religie

De meerderheid van de Cuyunons zijn Rooms Katholiek of Protestants. Daarnaast hebben sommige Cuyunons hun animistische geloofsovertuiging behouden.

Taal

Cuyonon is een een officiële taal en wordt door veel mensen op het eiland gesproken. In de jaren tachtig sprak veertig procennt van de mensen op Palawan deze taal. Nu merk je dat Tagalog steeds meer de dominante taal wordt en er steeds minder mensen nog Cuyonon spreken.

Werk

Van oudsher werken de Cuyunons op zee en wordt er geleefd van de zee. De meeste mannen zijn vissers en bouwen zeilboten om de Sulu zee mee te bevaren. Ook worden er garnalen gevangen en zijn ze bedreven in het zoeken naar zwaluwnesten. Nu zijn er steeds meer bewoners van het vaste land van Palawan overgestapt naar de landbouw en verbouwen rijst, zoete aardappelen, yams, maïs en maniok. In de tijd dat het rustig is op het land wordt er gevist en gezocht naar garnalen, krabben, zee-egels, octopus, zeekomkommer, octopus, kwallen en zeewier.

Daarnaast maken ze manden en zijn ze goede timmerlieden. Ook beheren ze verschillende kleine havens en vliegveldjes voor de handel.