De Batak stam

De Batak stam is een van de zeventig inheemse bevolkingsgroepen uit de Filipijnen en wordt beschouwd als een van de oudste stammen in de Filipijnen. De Bataks zijn klein van postuur, hebben een donkere huidskleur en hebben krullend haar.

Inhoudsopgave

  • De geschiedenis van de Batak stam
  • De cultuur van de Batak stam
  • De toekomst van de Batak stam

De geschiedenis van de Batak stam

De geschiedenis van de Batak stam is moeilijk te achterhalen doordat de Batak er geen geschreven geschiedenis op nahoudt. Een hoog percentage van de Batak is analfabeet. Vanuit de Chinese geschiedenis blijkt dat er mogelijk al sinds vijfhonderd jaar na het begin van de jaartelling handel gedreven werd tussen Chinese kooplui en leden van de Batak stam.

Er zijn verschillende theorieën over de herkomst van de Batak. Algemeen wordt aangenomen dat het afstammelingen zijn van de Negritos. Negrito is een Spaans verkleinwoord van Negro en betekent klein donker persoon. Spaanse ontdekkingsreizigers noemden hen Negrito omdat ze dachten dat de Negritos uit Afrika kwamen. De Negritos komen echter uit Zuidoost-Azië, Australië en van Nieuw-Guinea tot de Perzische Golf. DNA-onderzoek heeft uitgewezen dat, hoewel ze uiterlijke gelijkheden vertonen met de pygmeeën uit Afrika, niet bijzonder verwant zijn met elkaar. Men vermoedt dat de Negritos afstammelingen zijn van de oorspronkelijke bewoners van Australië en Melanesië, waar onder andere de Aboriginals uit Australië toe behoren.

  • Theorie 1: 1
220 jaar na het begin van de jaartelling begon er een onrustige periode in Zuid- China die zeker veertig jaar zou aanhouden. De Han Chinezen veroverden veel gebieden en veel oorspronkelijke bewoners sloegen voor dit geweld op de vlucht. Het zuiden van China werd bewoond door onder andere de Negritos. Deze kleine donkere mensen verspreiden zich over de verschillende eilanden in Zuidoost-Azië. Zo kwam er ook een groep in Luzon te wonen die bekend zou komen te staan als de Aeta. Antropologen vermoeden dat de Bataks dicht verwant zijn aan de Aetas uit centraal Luzon.
  • Theorie 2: Men vermoedt dat Borneo ooit verbonden was met Palawan door middel van een Landbrug. In deze theorie wordt gesteld dat de Bataks, samen met andere stammen, geëmigreerd zijn uit Sabah. De Batak stam vertoont een gelijkenis met stammen uit Maleisië waaronder de Semang en de Sakai stammen.
  • Legende
: Naast deze twee theorieën is er ook nog een legende over hoe de Batak stam is ontstaan. Vier zonen kwamen het ouderlijk huis binnen waar hun moeder op dat moment lag te slapen. De oudste zoon tilde de rok van de moeder omhoog en moest lachen om zijn naakte moeder. De op een na oudste zoon deed hetzelfde maar moest minder hard lachen. De derde zoon vermeed het lachen en de jongste zoon bedekte zijn moeder met een deken. Op dat moment kwam de vader binnen en vertelde zijn vier zonen dat dit een test was. De oudste zoon kreeg een stok van zijn vader om van schors kleding te maken. De tweede zoon kreeg oude doek en de derde zoon een nieuwe doek. De vierde zoon kreeg een stuk ijzer. De Batak zouden afstammen van de oudste zoon, de Tagbanua van de tweede zoon, de rijke moslim handelaren (Moro) van de derde zoon en de Spanjaarden van de vierde zoon.

De Cuyunons gaven het woord ‘Batak’ aan de stam. Batak betekent ‘mensen van de bergen’. De Bataks zijn al eeuwenlang semi-nomadische jagers-verzamelaars en leefden in riviervalleien langs een 50 kilometer lange kustlijn ten noordoosten van Puerto Princesa. De Batak leefden van het land en voorzagen zo in hun dagelijkse levensbehoeften. In de twintigste eeuw kwamen er steeds meer migranten, voornamelijk uit Luzon, naar Palawan om er een nieuw bestaan op te bouwen. Deze migranten claimden grond die ze nodig hadden voor de landbouw. De Batak mensen zijn rustig, behulpzaam en verlegen. In plaats van in conflict te komen met de nieuwe mensen kozen de Bataks ervoor om een mogelijk conflict te vermeiden. Dit resulteerde in het achterlaten van van hun land dicht bij de kust en het steeds verder de jungle intrekken richting de hoger gelegen delen in het noorden van Palawan. Hierdoor werd hun leven een stuk zwaarder omdat het in de hoger gelegen gebieden moeilijker is om aan voedsel te komen.

Vroeger liepen de Bataks naakt rond en droegen de mannen boombast om hun middel. Tegenwoordig dragen vrouwen een rok en lopen mannen liever in een korte broek.

Momenteel vormen de Batak de kleinste stam op Palawan. Volgens onderzoek is het aantal stamleden teruggelopen van zeshonderd in 1900 tot rond de driehonderd nu.

De Cultuur van de Batak stam

De Samenleving van de Bataks bestaat uit drie sociale groepen:

  • De familie
    Een familie woont met andere families in een nederzetting.
  • De band
    Meerdere families vormen een band. De band wordt traditioneel aangestuurd door een leider. Deze leider wordt ‘kapitan’ genoemd en wordt gekozen door de overige volwassen leden op basis van kracht, leiderschapskwaliteiten en de bedrevenheid in de jacht.
  • De nederzetting
    Elke nederzetting heeft een ‘masikampo’. Deze wordt ook door een groep ouderen gekozen en zorgt voor de sociale controle en rechtspraak.

De Batak zijn vredelievend. Wanneer een Batak in een conflict verzeild raakt, zal er gekozen worden om het conflict te vermijden door weg te lopen. Ook wordt het contact met buitenstaanders zoveel mogelijk uit de weg gegaan. Dit lukte in het verleden een stuk beter dan nu doordat de Batak de buitenstaanders nodig hebben voor hun dagelijkse levensbehoeften. De Batak zijn verlegen en introvert. De volwassenen zijn meestal stil als, ook als ze met een groep bij elkaar zijn. De kinderen hebben een zorgeloos leven en genieten van het spelen van verschillende spellen.

Het leven van de Batak is heel ontspannen en zorgeloos.  De kinderen van de Batak kunnen enorm genieten van het spelen met ballen en stokken. De vrouwen houden een oogje op de kinderen terwijl ze spelen. Men kan vaak de bewoners vaak hun hut zien repareren, speren zien maken voor de jacht of de vrouwen de was zien doen. In tegenstelling tot de inwoners van de stad, hun levensstijl is zeer veel eenvoudiger en zonder de druk van een leven in de stad.

Familie

Van oorsprong was polygamie de basis van de samenleving en zorgde de sterkste man binnen de gemeenschap voor het nageslacht bij verschillende vrouwen. Doordat volwassen mannen en vrouwen geen partner zochten binnen de familie maar hun partner in een naburige nederzetting uitkozen, werden erfelijke gebreken zoveel mogelijk voorkomen.

Met de komst van het christelijke werd de monogamie binnen de Batak stam geïntroduceerd. Veel vrouwen waren hierop tegen en vonden het een schande. Van kleins af aan leren Batak vrouwen om kinderen bij de grootste en sterkste man te krijgen. Een grote sterke man kan beter jagen en zo de kans op een betere toekomst voor het nageslacht vergroten.

Door de monogamie hadden ook mannen een kans op nageslacht die dat voorheen misschien niet gehad hadden. Ook werd het een stuk moeilijker om te voorkomen dat een familieleden met elkaar voor nageslacht zouden zorgen omdat de keuze binnen de Batak gemeenschap niet zo groot is. Daardoor gingen veel Batak op zoek naar een partner in naburige gemeenschappen. Hierdoor ontstonden er ook huwelijken tussen een Batak met iemand van een andere cultuur waardoor het tegenwoordig lastig is om genetisch nog van een zuivere Batak te spreken.

De monogamie had ook een voordeel. Doordat het voorzien in het dagelijkse levensonderhoud voor de Batak steeds zwaarder werd, was het niet praktisch dat een man voor meerdere vrouwen en kinderen moest zorgen.

Steeds meer vrouwen kiezen er nu voor om een kind te krijgen buiten de Batak stam omdat dat de kansen voor het overleven van het kind vergroot. Officieel krijgt een Batak vrouw haar eerste kind als ze achttien is maar vaak wordt het eerste kind geboren wanneer ze zwanger kan raken.

Vanwege beperkte methoden om geld te verdienen en een hoge mate van ontvolking, trouwen de Batak liever niet binnen hun eigen stam en zoeken hun toevlucht tot trouwen met iemand uit de naburige tribale gemeenschappen. Hun kinderen volgen dezelfde regels. Het is dan ook moeilijk om vandaag de dag een zuivere Batak te vinden.

Veel vrouwen werken en helpen de mannen mee met verschillende werkzaamheden. Als de vrouwen niet werken doen ze het huishouden en maken ze eten klaar. Ook passen de vrouwen op het eten. Vaak is er een vrouw die op de kinderen van meerdere families past als die aan het werk zijn.

Over het algemeen trouwen Batak vrouwen zodra ze een kind kunnen dragen. Hoewel de leiders liegen over dit feit en aan toeristen vertellen dat achttien de huwbare leeftijd is.

Kunst

Vrouwen maken trommels van uitgeholde boomstammen en er wordt gedanst op deze muziek. Ook wordt er veel handwerk gemaakt van onder andere rotan.

Religie

De Batak hangen een animistisch geloof aan. De Batak geloven dat er geesten bestaan in dieren, planten, stenen en natuurlijke fenomenen zoals donder en bliksem. Deze geesten kunnen goed of slecht zijn. Er zijn twee belangrijke geesten in het geloof:

  • Paneyon
    Deze geest houdt de mensen in de gaten en blijft aardig totdat er misbruik gemaakt wordt van de natuurlijke hulpbronnen
  • Diwata
    Dit zijn aardige geesten en je kunt ze een beetje vergelijken met feeën.

De Babaylan, een sjamaan, onderhoudt het contact tussen de geesten en is ook een traditioneel genezer.

In de tijd dat veel Batak hun plek hebben moeten opgeven en verhuisd zijn naar hoger gelegen delen zijn het missionarissen geweest die ze geholpen hebben in deze moeilijke en zware periode. Deze missionarissen hebben de Batak Engels en Tagalog geleerd en hebben het christelijke geloof verspreid. Daardoor hebben veel Batak zich bekeerd tot het christendom.

Wanneer een persoon sterf in een nederzetting wordt het hele dorp verplaatst. Vaak wordt de hut van de overledene in brand gestoken.

Taal

De Batak spreken Binatak. Binatak is een oude taal die behoort tot de Austronesische talen. Door het contact met andere stammen zijn er verschillende leenwoorden toegevoegd aan de taal uit onder andere Tagbanua, Tagalog, Spaans en Engels. Hoewel bijna alle Bataks analfabeet zijn, spreken ze toch allen Filipijns.

Toerisme

Je kunt als toerist kennismaken met de Batak. Je kunt dan kennis maken met de levensstijl van de Batak. Je krijgt een indruk van manieren en gewoonten in de omgang met anderen. Ook krijg je een indruk van het geloof en natuurlijk fungeer je als een bron van inkomsten.

De Batak gemeenschap woont in de jungle in het noordelijke gedeelte van het eiland Palawan. Je kunt hier met een georganiseerde tour naartoe gaan onder leiding van een deskundige gids. Na eerst een stuk gereden te hebben volgt er een wandeling door de schitterende natuur. Je komt langs prachtige beekjes waarvan er sommige overgestoken dienen te worden. Het geluid van het water, het getjilp van de vogels en de wind die door de bomen waait geeft het een bijzondere ervaring.

Eenmaal aangekomen merk je dat je door sommige stamleden gastvrij wordt ontvangen terwijl anderen je lijken te negeren en doorgaan met hun werkzaamheden. Doordat hier nog niet veel toeristen naar toe gaan is het dorp nog vrij authentiek en nog niet gemaakt om de toeristen te vermaken. Het is toegestaan om een cadeautje mee te nemen maar kies hierin wel bewust. Meestal vallen suiker, koffie, melk, pasta, rijst en koekjes in de smaak.

Je herkent vaak het stamhoofd aan zijn grijze haren. De leider is meestal oud, broos en oogt zwak en vermoeid. Naast de stamhoofd kom je vaak veel kinderen tegen samen met moeders in de leeftijd van twintig tot dertig. Veel mannen zijn aan het werk. Vraag eerst toestemming alvorens je foto’s begint te maken.

Voeding

In het verleden konden de Batak prima voorzien in hun dagelijkse levensbehoeften. Er was voldoende te eten in de riviervalleien. Pas toen ze verdrongen werden van hun land kwamen de problemen. Tegenwoordig bestaat hun dieet uit rijst die ze zelf verbouwen of kopen. Ook worden er inheemse planten gegeten, waaronder cassave. Ook jagen ze op wilde zwijnen en eekhoorns. Sommige Batak kiezen voor een maaltijd die klaargemaakt wordt door een NGO.

Door de verslechterde levensomstandigheden komt er veel ondervoeding voor binnen de Batak gemeenschap.

Werk

De Bataks hadden al handelsrelaties met Chinese handelsmensen die teruggaan tot vijfhonderd na Christus. Ook waren de Batak in die tijd bedreven in een vorm van landbouw die tegenwoordig verboden is door de regering. De Batak kapten in het verleden een stuk bos kaal, verbrandden dan alles waardoor er een vruchtbaar stuk grond overbleef, geschikt voor het groeien en telen van gewassen. Met de huidige wetgeving is deze manier van landbouw niet meer toegestaan op Palawan. Doordat de Batak naar de hogere delen zijn getrokken is de grond daar minder vruchtbaar dan in de lagergelegen delen. De opbrengst van het land was is niet meer voldoende om te voorzien in de levensbehoefte waardoor er geld verdiend moest gaan worden.

Tegenwoordig heeft een Batak familie ongeveer vijfduizend peso te besteden per maand. Mannen verdienen geld door in het bos op zoek te gaan naar rotan hout, Almaciga sap en honing. Vrouwen verdienen geld met het vervaardigen van (bloem)potten, sieraden en het met de hand weven van producten. Deze producten zijn prachtig gemaakt, maar er zijn vaak niet genoeg kopers om deze producten te kopen. Tegenwoordig is ook het toerisme een belangrijke bron van inkomsten geworden.

De toekomst van de Batak stam

De Bataks leiden een moeilijk leven waardoor de toekomst er niet rooskleurig uitziet. Dit komt door verschillende oorzaken

  • Buitenwereld
    De regering heeft hun bossen tot beschermt gebied verklaard. Hierdoor zijn de Batak niet meer in staat om te leven zoals ze dat graag zouden willen. Ze kunnen de bossen steeds moeilijker bereiken waardoor ze niet meer goed kunnen jagen. Ook krijgen ze concurrentie van bedrijven die ook op zoek zijn naar de natuurlijke rijkdommen van Palawan.
  • Cultuur
    De traditionele manier van leven dreigt te verdwijnen. De stamleden verliezen langzaam hun identiteit. De originele manier van leven en het unieke van deze stam dreigt te verdwijnen doordat de tradities vervagen en het steeds lastiger wordt om op de oude manier verder te leven. Doordat er steeds meer Batak kiezen voor een huwelijk met iemand buiten de Batak stam dreigen de Batak te verdwijnen.
  • Faciliteiten
    De Batak hebben geen of nauwelijks toegang tot scholen en ziekenhuizen. Ook is er nauwelijks goede landbouwgrond beschikbaar.
  • Gebied
    De Batak wonen momenteel in een afgelegen gebied waar weinig voorzieningen zijn om ze te helpen te overleven.
  • Geloof
    Doordat er steeds meer Batak een christelijk geloof aanhangen leidt dit tot conflicten met de Batak die een traditionele manier van leven leiden. Er is vooral onvrede over de verschillende manieren van leiding geven.
  • Gezondheidsproblemen
    De Batak ervaren veel gezondheidsproblemen. Ziektes zoals malaria, tuberculose en mazelen komen veel voor. Bij ouderen komt ook veel longproblemen voor waaronder infecties, kortademigheid en hoesten. Ook ondervoeding is een groot probleem net zoals een hoge kindersterfte. Dit komt voor een groot gedeelte uit het niet beschikbaar zijn van faciliteiten bij een bevalling. Onderzoek heeft uitgewezen dat van de acht geboren kinderen er zes komen te overlijden. Een ander probleem is dat de sjamaan nog steeds het beleid over de gezondheid bepaalt en dat pas als laatste redmiddel gebruik wordt gemaakt van westerse geneeswijze. Zo krijgt een vrouw Balingasag na Balat na de bevalling om het bloeden te verminderen waardoor er geen hechtingen nodig zijn volgens de sjamaan.